عرب

سعی کردم این کنجکاوی را ایجاد کنم اگر این ذهنیت را نسبت به حج داشته باشید که حج یک برنامه رسیدن ولادت مجدد در انسان‌ها است و کاملاً حرف درستی است اما شاید مجموع آیاتی که در قرآن می‌بینید، با این ذهنیت جور در نیاید. نه اینکه مخالف آن باشد ولی انگار یک ابعاد دیگری برای حج قائل است که صرفاً همان چیزهایی نیست که در مورد آن صحبت کردیم. یک بهانه‌ای شد که در انتهای جلسه ماقبل آخر و جلسه آخر اشاره‌هایی کردم به تفاوتی که بین دیدگاه عرفانی با دیدگاه‌های دینی و بین طریقت و شریعت وجود دارد. به نظر من عمده‌ترین نکته این است که عرفان خیلی خیلی جنبه فردیت دارد، شاید بتوان گفت تقریباً هیچ کدام از انواع عرفان بعد اجتماعی ندارند.