اخلاق

احساس من این است خیلی مناظره مفیدی بود. اینکه حرف‏هایی که زده شد درست یا غلط بود، چه کسی بیشتر درست گفته را کنار بگذاریم. اگر مناظره‏ها را ببینید معمولاً جو خیلی خوبی ندارند، خیلی وقت‏ها اینگونه است, طرفین انگار حرف هم را خوب نمی‏فهمند، از حالت بحث منطقی خارج می‏شوند، بحث‏های سیاسی تقریباً همیشه اینگونه است. این جلسات از این نظر خوب بود که دو نفر با اختلاف عقیده خیلی عمیق (تقریباً 180 درجه تفاوت) ولی خیلی مؤدبانه روبروی هم نشستند بحث کردند. به شوخی شاید این حرف را بزنم ولی از سه نفری که در مناظره بودند فکر می‏کنم سهم خوبی باید به مجری داد. خیلی خوب بحث را اداره کرد، در پایان هر صحبتی توانست خلاصه خوبی که برای ادامه بحث مفید بود ارائه بدهد، سؤال خوب مطرح کند و به نظر من جو را خیلی خوب کنترل کرد. شاید یکی از دلایل موفقیت مناظره این بود.

جلسه قبل بحث نماز جمعه شد، از ظاهر آیات با تأکید زیاد برمی‌آید که نماز جمعه یکی از اوجب واجبات است ولی به نظر می‌آید علمای شیعه - شاید اکثریت آنها – آن را واجب عینی نمی‌دانند، بعضی‌ها با عبارت‌های مختلف یک مقدار ضعیف‌تر از حالتی که اهل سنت واجب می‌دانند فتوا دادند. مقدماتی گفتیم که ربط داشت به اینکه اصولاً احکام فقهی چگونه استخراج می‌شوند. اگر جایی در بحث‌هایی که می‌کنیم حکمی با چیزی که حکم مشهور است اختلاف دارد می‌توانیم از بحث‌های اولیه استفاده کنیم در مورد اینکه ببینیم حکم چگونه استخراج شده است و چقدر اعتبار دارد. نمی‌خواهم بحث مبسوطی درباره حکم مربوط به وجوب نماز جمعه بکنم، فقط می‌خواهم به نکته‌ای اشاره کنم در مورد اینکه با آن آیه قرآن چگونه حرف خود را توجیه می‌کنند.