جهاد

یک یادآوری از جلسه قبل می‏کنم، نکته اصلی جلسه قبل از نظر من این بود که چون بحث درباره شریعت را که شروع کردیم به مدت نسبتاً طولانی درباره احکامی صحبت کردیم که خیلی جنبه فردی و حالت عبادی و معنوی دارند. دو جلسه قبل این موضوع را شروع کردم تقسیم¬بندی استانداردی که تحت عنوان فروع دین است را اگر به عنوان بحث‏های مهم مربوط به شریعت در نظر بگیریم که چه چیزهایی در مومنین واجب است ممکن است کسی خیلی جدا کردن این احکام را به عنوان فروع دین و اصلی بودن آن را قبول نداشته باشد. منتها خیلی مهم نیست، همه ما می‏دانیم احکامی مانند حج و جهاد هم جزو احکام دین است؛ در فروع دین که گفته می‏شود اینها هم ذکر می‏شود. بنابراین از دو جلسه قبل این مقدمات را شروع کردم که به نظر می‏رسد شریعت فقط یک مجموعه احکام فردی برای رشد فردی و رسیدن به معنویت، یک چیزی مانند رسیدن به نحله عرفانی که بخواهد به ما یک تعلیماتی بدهد که چگونه به صورت فردی رشد کنیم و به خداوند نزدیک شویم، فقط این نیست. مخصوصاً این مهم است چون الان در دوران مدرن این گرایش به وجود آمده است که بگویند دین یک چیز شخصی است و مربوط به قلب انسان می‏شود و معنوی است. در حالیکه در ظاهر آن چیزی که می‏بینیم این است که در احکام شریعت احکامی وجود دارد که جلسه قبل سعی کردم این را بگویم خواسته یا ناخواسته، مسلمان‏ها را طوری نه فقط وارد عرصه‏های اجتماعی می‏کند بلکه وارد سیاست بین¬الملل هم می‏کند.

یک یادآوری می‏کنم که از کجا شروع کردیم و به چه چیزی رسیدیم و این موضوع را ادامه می‌دهیم. من بدون اینکه هیچ اعتقاد خاصی داشته باشم به چیزی که تحت عنوان فروع دین می‏شناسیم که ۸ تا است و چیز مقدسی باشد، مبنا را بر این گذاشتم که درباره اینها صحبت کنیم. در مورد نماز و روزه چیزهایی گفتم دو جلسه قبل بحث به اینجا رسید تا یک جایی وقتی آدم نگاه می‏کند به نظر می‏آید شریعت یک سری مجموعه احکام با تأکید زیاد روی مسائل فردی و رشد فردی است که آدم‏ها در طول روز چه کاری انجام بدهند و چگونه عبادت کنند، ارتباط با خداوند چگونه باشد. مسائل مالی مانند خمس و زکات جنبه فردی آن که من باید از اموال خود به افراد محروم بدهم، ممکن است سازوکارهای اجتماعی هم به وجود آمده باشد. ولی چیزی که قطعاً می‏دانیم این است که هر آدمی از درآمد و اموال خود باید به دیگران ببخشد.

در مورد نماز جمعه صحبتی کردم که احساس کردم شاید برداشت اشتباهی شده است که معنی اینکه گفتم نماز جمعه جایگزین شریعت یهود در مورد شنبه است این است که جمعه باید تعطیل باشد، یا حتی ساعاتی از جمعه باید تعطیل باشد، شاید اشتباه می‏کنم و این برداشت وجود ندارد ولی چون فکر می‏کنم ممکن است وجود داشته باشد می‏خواهم روی این تأکید کنم همانطور که در قرآن آمده است برداشت من این است که نماز جمعه جانشین مراسم شنبه است. حس بریدن از دنیا در آن وجود دارد، می‏گوید بیع را رها کنید و وقتی اذان گفته می‏شود به نماز جمعه بیایید. بعد می‏گوید سر کار خود برگردید. اولاً از اینجا برمی‌آید که مطلقاً حکمی در مورد تعطیلی روز جمعه وجود ندارد، اگر حکمی وجود داشت اینها سر کار نبودند که بخواهند بیع را ول کنند و بیایند. هیچ نتیجه‌ای هم در مورد وجوب کار کردن در مورد نماز جمعه نمی‏توان گرفت، مردم خسته هستند می‏خواهند جمعه تعطیل باشد یا نباشد.

جلسه قبل بحث نماز جمعه شد، از ظاهر آیات با تأکید زیاد برمی‌آید که نماز جمعه یکی از اوجب واجبات است ولی به نظر می‌آید علمای شیعه - شاید اکثریت آنها – آن را واجب عینی نمی‌دانند، بعضی‌ها با عبارت‌های مختلف یک مقدار ضعیف‌تر از حالتی که اهل سنت واجب می‌دانند فتوا دادند. مقدماتی گفتیم که ربط داشت به اینکه اصولاً احکام فقهی چگونه استخراج می‌شوند. اگر جایی در بحث‌هایی که می‌کنیم حکمی با چیزی که حکم مشهور است اختلاف دارد می‌توانیم از بحث‌های اولیه استفاده کنیم در مورد اینکه ببینیم حکم چگونه استخراج شده است و چقدر اعتبار دارد. نمی‌خواهم بحث مبسوطی درباره حکم مربوط به وجوب نماز جمعه بکنم، فقط می‌خواهم به نکته‌ای اشاره کنم در مورد اینکه با آن آیه قرآن چگونه حرف خود را توجیه می‌کنند.