در آغاز بحث دربارۀ سورۀ نور گفتم که هیچوقت راجع به بودن یا نبودن حکمی قطعاً صحبت نمیکنم. حداکثر میتوانم بگویم که از قرآن چه برمیآید. فقط فردی که در زمینۀ حدیث کاملاً آگاه است، میتواند با استفاده از احادیث بگوید حکم نهایی چیست؛ ولی دربارۀ خود فقه، مثلاً تاریخ آن، افرادی هم که علم حدیث نمیدانند، میتوانند مطالعه و بحث و اظهارنظر کنند.
جلسۀ قبل تأکید کردم که از همان یکیدو آیۀ اول سورۀ نور متوجه میشویم که حرمت زنا بهعلت تقابل آن با نکاح است. توضیح دادم که مراسم نکاح از دید زنها بسیار مهم است؛ چون مراحلی دارد که طی آن دو طرف، بهویژه مرد، شرایط لازم را برای نکاح احراز میکنند. همچنین از اشتباه مترجمان قرآن در ترجمۀ واژۀ محصنات و تأثیر این اشتباه بر فهم نادرست آیات گفتم و این واژه و ترجمهاش را در صفحهای از سورۀ نساء بررسی کردم. در ادامه، بار دیگر این موضوع را توضیح میدهم؛ چون مفهوم محصنات در سورۀ نور هم هست و لازم است بهدرستی فهمیده شود. همچنین در این جلسه بهطور طبیعی به بحثهایی کلی دربارۀ فقه و احکام وارد میشویم.
در بخش پایانی قسمت میانی سورۀ نور آب فراوان است و این عنصر غلبه دارد. بعد از تمثیل شرقی (خورشید و پرتو)، تمثیل غربی میآید که مربوط به موج و ابر است. در این قسمت حالتی وجود دارد که بسیار نامطلوب و کاملاً بدون نور است؛ ولی بهنحوی توضیح داده میشود که حالت غربی حالتی است مخصوص زنها که به آفرینش منجر میشود.
زیبایی و قدرت را دو قطب مخالف میدانیم که هریک سطوح مختلفی دارد: سطح پایین که جسمانی است و سطح بالا که معنوی و آسمانی است. هرقدر بالاتر برویم، زیبایی و قدرت به همدیگر نزدیکتر و تفکیکشان از یکدیگر دشوارتر میشود؛ بهدلیل اینکه اینها همه اسماء الهی است و در نوک ساختار هرممانند، همه در چیزی منحل میشود؛ مثلاً اگر انسان به کسی که به او بدی کرده است، خوبی کند، این کار هم قدرتمندانه است و هم زیبا.
در جلسات قبل سعی کردم بهطور مستدل نشان دهم که مسئلۀ مرکزی سورۀ نور جنسیت و رابطۀ زن و مرد در قالب خانواده است. در سورۀ نور این موضوع بسیار مهم است و دید بسیار مثبتی دراینباره وجود دارد؛ بهطوری که آن را رابطهای مقدس میداند که میتواند به نتایج بسیار خوبی برسد. وقتی اینگونه نگاه کنیم، طبعاً نگاهمان به چرایی وضع احکام و محدودیتهای فراوان در روابط زن و مرد تغییر میکند. بهعبارت دقیقتر، دیگر نمیتوانیم اینگونه نگاه کنیم که گویی منبع فسادی در این بین هست که باید بهکمک محدودیتهایی سعی کنیم آن را کنترل کنیم؛ چون باید در نظر داشته باشیم که احکام آن نکتۀ مثبت و جالب در روابط دو جنس را تقویت و در عین حال، از انحراف جلوگیری میکند.
بسم الله الرحمن الرحیمدرسگفتارهای سوره نور، جلسهی ۱۰، دکتر روزبه توسرکانی، دانشگاه شریف، سال ۱۳۸۵به دلیل نویز زیاد در فایل صوتی پیاده سازی نشده است. جلسه ۱۰ – سوره نور…
جلسۀ قبل بحث دربارۀ قطعۀ تمثیلی میانۀ سورۀ نور را موقتاً قطع کردم تا یک جلسه دربارۀ حکم آیۀ حجاب صحبت کنم؛ چون میل داشتم نشان دهم که چگونه وقتی احکام در قرآن و مثلاً در قالب یک سوره میآید، دیدگاهی به آنها پیدا میکنیم. در این حالت، قرآن بیش از آنکه بخواهد بر جزئیات احکام تأکید کند، میکوشد با آوردن احکام در کنار احکام دیگر یا داستانها و تمثیلها، ما را به معنی و علت وضع احکام برساند.
طبیعی بود که بحثهای بخش میانی سوره را ادامه دهیم، همان تمثیلها و...؛ ولی بهگمانم خیلی وارد این بحث شدهایم و کلیت سوره را گویی فراموش کردهایم. پس حداقل این جلسه مایلم دربارۀ احکامی صحبت کنم که پیش از این آیات آمده است. میخواهم سعی کنم نشان بدهم که دقیقاً چگونه میتوانیم معنی احکام قرآنی را بفهمیم.
بسم الله الرحمن الرحیمدرسگفتارهای سوره نور، جلسهی ۷، دکتر روزبه توسرکانی، دانشگاه شریف، سال ۱۳۸۵۱- مرور جلسات قبلاز جلسۀ اول تا جلسۀ چهارم بر روی این متمرکز بودیم که متن…
بسم الله الرحمن الرحیمدرسگفتارهای سوره نور، جلسهی ۶، دکتر روزبه توسرکانی، دانشگاه شریف، سال ۱۳۸۵۱- مرور جلسات قبلدر جلسات قبل، از تمثیل نور خدا تعبیری ارائه دادم. این تمثیل در…