انتهای جلسه چهارم وارد واژههای اطراف کفر شدیم که واژه مرکزی در صفات بدی که به انسان در قرآن نسبت داده میشود است، به نظر میآید از همه صفات بدی که در قرآن هست کلیتر است. از نکات مهم این بود که شرک از نوع اعتقاد است، اعتقادی که غیرتوحیدی باشد. وقتی آدم به جایی برسد که حقیقت را نبیند صفت او صفت کفر است. وارد اینکه مقدمات آن چیست و چگونه انسان به این حالت میرسد که از حقیقت دور میشود نشدیم. ولی وقتی به یک نفر حالت کفر دست میدهد و توحید و حقیقت را درک نمیکند نتیجه این است که افکار و عقاید جایگزینی پیدا میکند و هر عقیده غیرتوحیدی شرک است.
همیشه مایلم که جدا از موضوع مورد بحث، دربارۀ روش کار و نحوه فکرکردن صحبت کنم. در این مورد خاص (سوره آلعمران) منظورم بود که ما سورۀ بقره را خواندهایم و فهمیدهایم که محتوای آن اینست که امتی (اهل کتاب و بت پرستان) وجود داشته و اکنون امت جدیدی آمده که قرار است شریعت جدیدی داشته باشند و جامعهای بر اساس این عهد جدید تشکیل شده است. انتظار ما این است که در ادامه چه ببینیم؟
من سعی میکنم که با کمک متد مشخصی معنی واژهها را پیدا کنم. در کتابهای قدیمی تأکید بر روی ریشه کلمات است. کاری که ایزوتسو میکند این است که خیلی به ریشه کلمه توجه نمیکند بلکه تأکیدش بر روی کاربرد کلمه در متن است.
جلسۀ قبل بحثمان به اینجا رسید که اگر سورۀ بقره کار اصلیای که دارد انجام میدهد مانند اعلام ظهور امت جدید، یک دین جدید است که با تغییر قبله و با نزول شریعت جدید تثبیت میشود، میشود پرسید که ضرورت یک چنین چیزی چیست؟ ویژگیهای اصلی این دین چیست؟ ماهیت و فرقش با ادیان دیگر چیست؟
من خیلی نمیخواهم خلاصۀ جلسات قبل را بگویم، حداکثر همان جلسۀ قبل سعی کردم نشان دهم که یک لایۀ عمیقتر، روانشناختیتر در این سوره موجود است، آن هم اینکه روانشناسی «يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ»، کسانی که مخاطب این خطابهای «يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ» هستند، همان «فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ» هستند.
بحثهای آتی ما پیرامون سورهی بقره است. من پیشترها در جوانی درست در ماه رمضان، قرآن وجودم را فراگرفت و در من عزمی را برانگیخت تا آن را خوب بخوانم. ماه رمضان سال بعد که میخواستم چنین کنم یادم هست که تمام ماه را فقط مشغول سورهی بقره بودم و البته پر از ابهام.
بسم الله الرحمن الرحیم درسگفتارهای قرآن و ادبیات مدرن، جلسه ۴، دکتر توسرکانی، گروه فرهنگی دانشجویی کاروان – کانادا، ۱۳۹۷/۱۰/۱ ۱- مرور جلسات اخیر سه جلسه از شروع بحثهای ما گذشته است…
