دفاع عقلانی ۲۶: بررسی دو بدفهمی حاصل از سنتز مدرن در تعارض نظریة تکامل و دین

بسم الله الرحمن الرحیم

درس‌گفتارهای دفاع عقلانی از دین، جلسه‌ی ۲۶، دکتر روزبه توسرکانی، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، ۱۳۹۸/۴/۱۸

۱شیرخوارگی علوم، محمل نظریات تصادفی

بحث ما در باب تعارض نظریة تکامل و دین بود. یک نکته از بحث پیشین بیان می‌کنم و بعد شروع بحث جدیدی است. در ادامة موضوع تکامل می‌توان نشان داد که در بسیاری دانش‌ها غیر از زیست‌شناسی که محل بحث است، مثل جامعه‌شناسی، اقتصاد سیاسی، فلسفة تاریخ، زبان‌شناسی و یک دورة کودکی وجود داشته است که در این دورة کودکی، تبیین‌ها کور و تا حد زیادی القاکنندة روندی رندم بوده است. این دانش‌ها هرچه به پیش آمده به سیر مشخص و معین و مدلی برای تبیین‌های خود رسیده‌اند.

0 دیدگاه

دفاع عقلانی ۲۵: مغالطه‌ی خداناباوران در تعارض ادعایی تکامل‌گرایی و الهیات

بسم الله الرحمن الرحیم

درس‌گفتارهای دفاع عقلانی از دین، جلسه‌ی ۲۵، دکتر روزبه توسرکانی، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، ۱۳۹۸/۴/۴

بحث ما در باب نحوه‌ی مواجهه با ایرادهای علمی به قرآن بود و بحث را متمرکز بر نظریه‌ی تکامل پیش بردیم.

۱- ضرورت پاسخ‌های مصداقی به اشکالات ادعایی تعارض علم و دین

در مورد رابطه‌ی علم و دین نظرات متعددی وجود دارد. یک‌دسته از این نظرات معتقدند که این دو اصلاً تعارض ندارد و اعتقاد دینی یک امر کلی و از جنس دیگری متفاوت از جنس گزاره‌های علمی است. این نظریه اگرچه به لحاظ فلسفی پایگاه خوبی دارد اما کارآمد نیست، چون در نقطه‌ی مقابل این موضع، مدام با اشکالاتی مواجه هستیم که قصد آن‌ها نشان دادن تعارض میان علم و دین است.

0 دیدگاه

دفاع عقلانی ۲۴: مؤلفه‌های ترجیح‌بخش تکامل‌گرایی بر خلقت‌گرایی

بسم الله الرحمن الرحیم

درس‌گفتارهای دفاع عقلانی از دین، جلسه‌ی ۲۴، دکتر روزبه توسرکانی، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، ۱۳۹۸/۲/۱۸

بحث ما تعارض علم و دین با تمرکز بر مسئلۀ تکامل‌گرایی بود. ابتدا به این مسئله می‌پردازیم که پذیرفتیم خلقت‌گرایی نیست، ولی چرا نیست؟ یعنی ترجیح تکامل‌گرایی بر خلقت‌گرایی در چه چیزهایی است؟

۱- ترجیحات تکامل‌گرایی بر خلقت‌گرایی

ابتدا در باب خود این مقایسه می‌توان نکات انتقادی‌ای را طرح کرد. اصلِ این پرسش در یک مورد خاص مثل انسان، دلیل بر ناباوری نسبت به اصلِ مسئلۀ تکامل‌گرایی است. قرآن سؤال برخی از زمان قیامت را هم مربوط به چنین انگیزه‌ای می‌داند. «يَسْأَلُ أَيَّانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ» (قیامت/۶) دوم هم آنکه با توجه به نکتۀ اول، از وجه خلقت‌گرایانه در غیر از انسان هم می‌توان پرسید، مثل همان باران، ولی چرا در غیر انسان این دغدغه و مسئله نیست؟ نکتۀ سوم هم آن‌که اگر خلقت‌گرایی در مورد انسان جاری باشد، استثنایی رخ‌داده و نه قاعده‌ای، چون رفتار عالم کاملاً بر وفق تکامل‌گرایی است.

0 دیدگاه

دفاع عقلانی ۲۳: تعارض علم و دین با تمرکز بر دوگانه‌ی تکامل‌گرایی و خلقت‌گرایی

بسم الله الرحمن الرحیم

درس‌گفتارهای دفاع عقلانی از دین، جلسه‌ی ۲۳، دکتر روزبه توسرکانی، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، ۱۳۹۸/۲/۱۰

بحث گذشته‌ی ما به اینجا رسید که از متون دینی سرنخی که بخواهد مستند برای موضوع خلقت‌گرایی باشد یافت نمی‌شود و البته چرایی مقاومت بر این موضع در مثل خلقت خداوند با وجود میل به موضع تکامل‌گرایانه در مورد امری مانند باران، خود نیاز به تبیینی جدا دارد. پیش‌تر از «قرآن مجید، تکامل و خلقت انسان» دکتر یدالله سحابی و اثر آن بر پذیرش خلقت‌گرایی نسبت به خودم یادکردم و این بار هم از آثار استاد مطهری یاد می‌کنم که یک خط کلی آثار ایشان تأکید بر وجود نظام اسباب و مسببات در آن است.

0 دیدگاه

دفاع عقلانی ۲۲: ادامه‌ی بحث تعارض علم و دین با محوریت نظریه‌ی تکامل

بسم الله الرحمن الرحیم

درس‌گفتارهای دفاع عقلانی از دین، جلسه‌ی ۲۲، دکتر روزبه توسرکانی، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، ۱۳۹۸/۱/۲۷

۱- عدم اهمیت ذاتی مسئله‌ی تعارض علم و دین

بحث ما درباره‌ی تعارض علم و دین بود. بیان شد که این بحث به لحاظ جوهری چندان مهم نیست، ولی چون از بحث‌های داغ در زمینه‌ی نقد دینی است به آن می‌پردازیم. دلیل عدم اهمیت آن این است که اشارات علمی قرآن بیشتر از جنس توصیفات فنومنال و پدیداری است. پیش‌تر به این مقوله در مورد توصیفات قران در باب طبیعت پرداخته‌ام ولی بحث علمی درباره خلقت تازگی دارد.

نکته‌ای که پیش‌تر آن را بیان کردم این است که تعارض علم و دین مدل ویژه‌ای برای رفع‌ورجوع ندارد و نمی‌خواهد، چون اساساً تعارض دو منبع معرفت است و شامل قواعد تعارض میان منابع معرفت.

0 دیدگاه
بستن منو