مقدمه ۱۶: ملاحظاتی در باب واژه‌پژوهی در قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم

درس‌گفتارهای مقدمه‌ای بر فهم قرآن، دکتر روزبه توسرکانی، دانشگاه صنعتی شریف، جلسه‌ی ۱۶، سال ۱۳۸۲

۱- مختصر در باب شبهات تاریخی

در دو جلسه‌ی پیش در مورد ماجرای بنی‌قریظه صحبت کردیم و بیان شد که ادعا می‌شود در این ماجرا مسلمانان همه‌ی مردان آن‌ها را کشتند به دلیل خیانتی که در جنگ خندق کرده بودند. به این واقعه اگر به عنوان یک واقعه‌ی طبیعی نگاه کنیم و پیامبر را یک فرد معمولی و با تصمیمات معمولی فرض کنیم واقعه‌ی خیلی خشنی به نظر می‌رسد. ولی اگر حضرت محمد (ص) را پیامبر فرض کنیم دیگر این مسئله به نظر بد نمی‌آید و به عنوان شبهه مطرح نمی‌شود.

0 دیدگاه

مقدمه ۱۵: فمنیسم و ایجاد پیش‌فرض‌های ناصواب

بسم الله الرحمن الرحیم

درس‌گفتارهای مقدمه‌ای بر فهم قرآن، دکتر روزبه توسرکانی، دانشگاه صنعتی شریف، جلسه‌ی ۱۵، سال ۱۳۸۲

۱- فمنیسم و ایجاد پیش‌فرض‌های ناصواب

فمنیسم در بحث ما به معنی اصالت دادن به ارزش‌های زنانه منظور است، درحالی‌که چیزی که الآن در دنیا وجود دارد بیشتر به فعالیت‌های اجتماعی زنان مربوط می‌شود. یکی از انحرافات مهم فمنیسم این هست که باعث ایجاد پیش‌فرض‌هایی در اذهان شده که حجابی بر فهم متنی مثل قرآن شده است. ابتدا به دسته‌ای از دوگان‌های متقابل ناظر به مردانگی و زنانگی اشاره می‌کنیم:

توانایی و قدرت/ زیبایی؛ فرهنگ/ طبیعت؛ تفکر/ عاطفه، حس، شهود و الهام؛ خودآگاه/ ناخودآگاه؛ فرم/ محتوا؛ استدلال/ تمثیل؛ ظاهر/ باطن؛ شب/ روز؛ ماه/ خورشید؛ مرگ/ زندگی؛ انتزاع/ شهود.

0 دیدگاه

بقره ۷: بخش مؤخره سوره بقره

بسم الله الرحمن الرحیم

درس‌گفتارهای سوره بقره، جلسه‌ی ۷، دکتر روزبه توسرکانی، دانشگاه تربیت مدرس، انجمن اسلامی دانشجویان پیشرو، رمضان ۱۴۴۰، ۱۳۹۸/۳/۲

قرار است این جلسۀ هفتم و آخر باشد. من حسم نسبت به این بحث‌هایی که در مورد سوره‌ها می‌کنم این است که کاملاً بحث ناتمام است. قرار بوده هشت جلسه باشد؛ مثلاً بگویم جلسۀ یکی مانده به آخر است، بعد جلسۀ آخر نیایم. یک حس خوبی ایجاد می‌کند که چیزهای دیگری هم بود که گفته نشد و واقعاً هم همین‌طور است که هزاران چیز بوده که گفته نشده است.

در مورد جلسات گذشته، این‌طور شد که یک قطعه‌بندی بزرگی در سوره پیدا کردیم و یک توجیه خوبی برای اینکه این‌ها چرا این‌گونه پشت سر هم می‌آمدند آوردیم.

0 دیدگاه

بقره ۶: ادامه سوره بقره (قطعه حضرت ابراهیم)، نسخ، ویژگی‌های دین جدید (اسلام)

بسم الله الرحمن الرحیم

درس‌گفتارهای سوره بقره، جلسه‌ی ۶، دکتر روزبه توسرکانی، دانشگاه تربیت مدرس، انجمن اسلامی دانشجویان پیشرو، رمضان ۱۴۴۰، ۱۳۹۸/۲/۳۰

من یک یادآوری از جلسۀ گذشته کنم، بعد همین بحث را ادامه دهیم. در آخر هم بحث‌هایی که یک خرده جنبۀ تئوری دارد مطرح می‌شود.

۱- یادآوری جلسه گذشته تأکید دین جدید (اسلام) بر روی توحید

جلسۀ قبل بحثمان به اینجا رسید که اگر سورۀ بقره کار اصلی‌ای که دارد انجام می‌دهد مانند اعلام ظهور امت جدید، یک دین جدید است که با تغییر قبله و با نزول شریعت جدید تثبیت می‌شود، می‌شود پرسید که ضرورت یک چنین چیزی چیست؟ ویژگی‌های اصلی این دین چیست؟ ماهیت و فرقش با ادیان دیگر چیست؟ یک چنین سؤالاتی را به طور کلی مطرح کردیم.

0 دیدگاه

بقره ۵: مفهوم اسلام در سوره بقره

بسم الله الرحمن الرحیم

درس‌گفتارهای سوره بقره، جلسه‌ی ۵، دکتر روزبه توسرکانی، دانشگاه تربیت مدرس، انجمن اسلامی دانشجویان پیشرو، رمضان ۱۴۴۰، ۱۳۹۸/۲/۲۹

۱- فضای متفاوت سوره بقره نسبت به سوره‌های دیگر

من خیلی نمی‌خواهم خلاصۀ جلسات قبل را بگویم، حداکثر همان جلسۀ قبل سعی کردم نشان دهم که یک لایۀ عمیق‌تر، روانشناختی‌تر در این سوره موجود است، آن هم اینکه روانشناسی «يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ»، کسانی که مخاطب این خطاب‌های «يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ» هستند، همان «فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ» هستند. برای آن هم شواهد مفهومی و معنایی و متنی وجود دارد و این نشان می‌دهد که در این خطاب‌ها دلیل تاریخی وجود ندارد که آن افراد را قانع کند که شما عهد  را زیرپا گذاشتید؛ بلکه یک چیز عمیق‌تری در آن هست و آن هم اینکه دربارۀ این تیپ افراد از نظر روانشناختی صحبت می‌کند که در هر جامعۀ دینی قطعاً خواهند بود.

0 دیدگاه
بستن منو