سوره‌ها

مقدمه سوره با این سوال شروع می‏شد که آیا این پدیده که خداوند رسولی را می‏فرستد عجیب به نظر می‏رسد یا خیر؟! در ابتدای سوره استدلال‏هایی مبنی بر اینکه نه تنها این مسئله عجیب نیست بلکه ارسال انبیا ضرورت دارد به عنوان مقدمه آمده است. اگر کسی الان قرآن را می‏شنود متوجه این نکته باشد که اگر درکی از توحید و معاد داشته باشد پدیده نبوت, طبیعی بلکه ضروری است.

من چند ایمیل و مکالمه داشتم در مورد استدلال پاسکال و بحث‏هایی که کردم؛ نکته کوچکی تذکر می‏دهم, بعد طبق روال سوره را تا انتها می‌خوانیم و ادامه می‏دهم. من اشاره¬ای به استدلال معروف پاسکال کردم که قرار است نتیجه آن این باشد اگر آدم معقول بخواهد در مورد شیوه زندگی خود تصمیم بگیرد عقل به ما می‏گوید که باید این ملاحظه را داشته باشیم که چون احتمال این هست که زندگی ابدی وجود داشته باشد پس باید این را در محاسبات خود داخل کنیم و شیوه زندگی متناسب با این احتمال را پیش بگیریم.

روشن بود که آیات اول صفحه اول سوره به مسئله نبوت عامه اشاره داشت و همراه با استدلال‏هایی بود که من در مورد آن بحث کردم. با این سوال شروع می‏شد که آیا شگفت‌انگیز است خداوند انسانی را برای هدایت مردم مبعوث کند و در همین صفحه سعی می‏کرد بگوید چرا شگفت‌انگیز نیست. برای اینکه ما باید انتظار دیدن چنین پدیده ظاهراً عجیبی را داشته باشیم و سعی می‏کرد استدلالی برای این داشته باشد.

محتوای 6 آیه اول سوره درباره نبوت و به اصطلاح متکلمین نبوت عامه است. یعنی خداوند کسانی را برای هدایت مردم مبعوث کرده است، این یک واقعیتی است. سوره با این سوال شروع می‌شود که آیا این پدیده‌ی عجیبی است؟ و بعد سه مرحله توضیح داده می‌شود که اگر به توحید به معنایی که در قران هست (این که خالق آسمان ها و زمین ربّ همه موجوادات – ربّ العالمین است) اگر به توحید اعتقاد داشته باشیم به این معنا که معاد هست و انسان ها به جزای عملشان می‌رسند و تفاوت بین انسان‌هایی که هدایت شده‌اند و انسان‌هایی که هدایت نشده‌اند؛ بینهایت زیاد است.

اسم این سوره هم جالب است، شما در این 6 سوره, سوره هود را دارید، سوره یوسف را دارید مثلاً اگر سوره یوسف را با سوره یونس مقایسه کنید سوره یوسف اسمش یوسف است و کلاً در مورد داستان یوسف است. تقریباً می‏توان گفت که از ابتدا تا انتهای آن بحث درباره زندگی حضرت یوسف است و با یک مقدمه و موخره است.